BİBERİYE

BİBERİYE

LATİNCE ADI: ROSMARINUS OFFICINALIS

ANA VATANI: AKDENİZ HAVZASI

Ve tüm zamanların Oscar kazananı BİBERİYE…


Tarihsel süreçte ilk olarak Antik Mısır’ın cenaze ve yas ritüellerinin önemli bir parçası olarak karşımıza çıkar biberiye bitkisi. Firavunlar dönemindeki doktor ve kimyacıların modern psikofarmakalojinin 21. Yüzyılda keşfettiği biberiyenin bileşiğindeki sineol’un, soğuk algınlığı tedavisine ek olarak bilişsel hafızaya olan ektisinden haberdar olup olmadıklarını bilmiyoruz ama cenaze törenlerinde ve mezar ziyaretlerinde hatıraları canlandırdığı inancı ile biberiye dalları kullandıklarını biliyoruz.

Antik Mısır’ın biberiye gelenekleri önemini ve metotlarını arttırarak Antik Yunan’a, oradan Roma ve devamındaki Avrupa medeniyetine geçer.

Antik Yunan ve Roma’da devam eden cenaze ve yas ritüellerinin yanında öğrenme ve hatırlamaya yardımcı olduğu inancı ile öğrenci ve filozoflarının yanlarından ayırmadığı bir aksesuar olur.

Hıristiyan tarihinde ise İncil’de olmayan ama sözlü anlatımlara dayalı, hem Hz. İsa, hem de Hz. Meryem ile ayrı ayrı ilişkilendirilen iki hikâyesi vardır. Birinci hikâyede Hz. Meryem bebek İsa’nın çamaşırlarını kurumaları için biberiye bitkilerinin üzerine serer ve Güneş’in de etkisi ile biberiyenin limon, çam ve nanenin karışımını andıran kokusu bebek İsa’nın çamaşırlarına, oradan da bebek İsa’nın tenine geçer. Yani biberiye Hz. İsa’nın kokusudur.

Diğer hikâyede ise Kudüs’teki baskılara dayanamayan Hz. Meryem, Kudüs’ten Mısır’a hicret ederken verdiği bir molada pelerinini biberiye bitkilerinin üzerine serer. Bu inanışa göre Hz. Meryem’in pelerinin kokusu biberiye bitkisine, rengi de çiçeklerine geçer. Yani biberiye aynı zamanda Hz. Meryem’in de kokusudur.


Ortaçağ Avrupa’sında şiir, roman ve en önemlisi William Shakespeare’in Hamlet eseri başta olmak üzere toplam beş eserinin bazı bölümlerinde neredeyse bir ana karakter gibi ön plana çıkar. Bunlardan en dikkat çekeni Hamlet dramasındaki Ophelia’nın biberiye bitkisine olan ilgisidir. Ophelia erkek kardeşi Leartes’i Fransa yolculuğuna uğurlarken kendisini unutmaması ve hatırlaması için bir dal biberiye verir.

Biberiye Antik Mısır’da başlayan, ortaçağ şiirleri ve edebiyatı ile devam eden şöhret serüvenine modern çağda Hollywood filmlerinde en çok rol alan bitki unvanını da ekleyerek, belki de botanik dünyasının tüm zamanların Oskar kazanan bitkisi olmuştur.